Locomotief nummer 8

 

 

In de geschiedenis van de Nederlandse spoorwegen is  twee keer  een stoomlocomotief ontploft .  In het noorden gebeurde dat ook  en wel op 31 maart 1868.  In Harlingen stond de trein klaar om naar Leeuwarden te gaan  toen een machine explodeerde.  De locomotieven behoorden tot de serie SS 5-8    De locomotieven  waren gebouwd in Engeland  door de firma Beyer Peacock en Co .  De vuurkist klapte met een vreselijke dreun uit elkaar en water,  vuur  en  ijzerdelen  werden door de luchtdruk weg geslingerd. Alle ruiten in de omgeving begaven het .   Later  bleek  dat  de vuurkist het had begeven .    De bevestiging van de vuurkist was niet voldoende sterk geweest. De vuurkist   is rondom met bouten  aan de ketel vastgemaakt. De bovenste bouten zijn de zogenaamde hemelbouten .   Een vuurkist is vaak het zwakste punt van de ketel om dat hier vlakke delen in voorkomen.    Ronde constructies zijn steviger door een gelijkmatige drukverdeling  op het materiaal  .De locomotief zelf  werd weg geblazen .   De vuurkist moet er schuin naar onderen uitgeblazen zijn  omdat de ketel zelf niet erg beschadigd was .  Dit verklaard ook de koprol van de locomotief .  Hij is waarschijnlijk deze kant op gesprongen  omdat aan de voorkant de  minste weerstand was .  Volgens een verslag was hij 30 meter vooruit geslingerd .  De stoker die op dat moment aan het stoken was overleefde de klap niet en werd vijftien meter achter de trein dood aangetroffen.

 Tek.W Mensinga.

 

Een reconstructie  tekening  van het springen van  locomotief nr 8 .  De locomotief springt eerst naar voren  . Door de draai (koprol) van de locomotief wordt een van de wielen van de locomotief gelanceerd  en gaat door het dak van de rijtuigloods.

 De steunbouten zouden de oorzaak geweest  zijn .    Om u een indruk te geven van de krachten die op de ketel staan het volgende: Stel dat   de wanden van de vuurkist ongeveer 1meter bij 2meter zijn geweest dat is 20.000 vierkante centimeter . De werkdruk van de locomotief was 6 bar . Dat is 6 kilo druk op elke centimeter plaatwerk .  Dat 120.000 kilo druk per wand.  Deze enorme druk kon de locomotief in zijn geheel wegblazen.  De vuurkisten waren  over het algemeen  van koper gemaakt  . Koper heeft een zeer goede geleidende werking .     

 

Op het bovenstaande tekening  een schema van de locomotief nr 8.  Tek.W Mensinga

In het midden ziet men de vuurkist .  Aan de linkerkant zitten de vlampijpen die naar de rookkast lopen .  De locomotief had een gewicht van 24.4 ton en een werkdruk van 6.2 bar . De Tender van de locomotief is bewaard gebleven en staat nu in het spoorwegmuseum achter locomotief nummer 13.   

                                                                                                                           De  naamplaat van de tender van loc nr 8 . De tender staat nu achter loc 13 in het spoorwegmuseum.

 

 

 

Boven een opengewerkte ketel  met verticaal  de hemelbouten van de ketel lopend naar de vuurkist.

 

Bronnen   Spoorwegmuseum Utrecht   :  Taschenbuch fur den Machinenbau . Heinrich Dubbel.

W/M