Overzicht van de NS-SS stoomlocomotieven die ondergebracht waren in het noorden.

 Alle tekeningen zijn gemaakt door W. Mensinga.

                                                         De serie SS 1-4.

Locomotief SS 1-4

 

De nummers drie en vier reden  in 1863 door het noorden van Harlingen naar Leeuwarden.  Later gingen ze ook door naar Groningen. Enkele jaren later in 1868 gingen ze ook door naar Winschoten en tenslotte ook naar Nieuweschans. Het waren voor die tijd  grote machines met een groot drijfwiel van 190 cm. Deze Engelse locomotieven hadden in het begin nog geen cabine.  De locomotieven hadden een dienstgewicht van 23.8 ton.

 

 

  NS   serie 701-775  (ss 9-78)

Locomotief nr 13 van de serie 701-775

Gewicht 49 ton. De eerste serie had nog geen gesloten cabine. Het bouwjaar is 1864 .De machine had twee binnen liggende cilinders. Ze reden op veel locaal lijnen. Zo ook in het noorden. Het depot van Delfzijl had veel van deze locomotieven gehuisvest. De 709  is daar ooit voor het station gefotografeerd . De 717 is ooit eens voor het station van Appingedam op de gevoelige plaat vastgelegd. De SS nr 17  later NS 767 is ooit eens voor het station van Noordbroek gefotografeerd. Ook bij de STAR stonden zulke machines in het depot.  Nr 48 maakte dagelijks ritten tussen Leeuwarden en Groningen. Ook  kwamen ze in Zoutkamp Ze werden ook gebruikt voor de NOLS maatschappij .  In Harlingen is ss nr 8  ontploft en de tender is later naar het spoorwegmuseum gegaan. Hij staat achter de  ss nr 13 opgesteld  .Later werden er cabines op de locomotieven gebouwd . Omstreeks de jaren dertig vorige eeuw verdwenen deze   locomotieven van het toneel.

 

       NS serie 801-826 ex HSM  43-60  63-70 

De eerste machines kwamen in 1874 in dienst. de locomotieven van de HSM droegen allemaal Griekse namen  Ajax ,  Atreus ,Boreas , Bellona  ,Ceberus, Deukalion , Cycloop .Delius ,Eris, Faunus, Glacus ,Hector , Irene Jason, Kratos, lucifer, Medusa, Neptunus, Orestes, Pallas, Rhesus, Styx, Vulcanus, Wodan , Xenios,  Zeus enz .    De 814 Stond in de jaren twintig van de vorige eeuw in het depot van Leeuwarden. Zij zal daar wel niet lang gestaan hebben want in die jaren daarna werden de eerste machines al afgevoerd .Het dienstgewicht was 59.5 ton

Locomotief 948 in Friesland .  Repro ansichtkaartje.

 

 

  NS  serie  901-950.   ( SS 101-150)

 Dit waren Engelse locomotieven van 59 ton met drijfwielen van 185 cm. Veel van deze locomotieven  werden in het begin voor de snel treinen in gebruik genomen  .  Later  kwamen deze machines meer op de locaal lijnen terecht  . Ze waren voor de oorlog te vinden in Groningen en Leeuwarden.   Ze pendelden ook naar Delfzijl  en van Groningen naar Roodeschool . Ze kwamen ook op de Marnelijn .De machines waren in de jaren dertig van de vorige eeuw al sterk verouderd en ze werden in die tijd dan ook van het spoor gehaald.

 

 

 

De NS serie 1101-1127   ex HSM 116-125.

Deze locomotieven wogen 45 ton en kwamen in dienst bij de HSM. Deze machines hadden allemaal een naam .Van af 1883 werden ze in dienst geteld . Het waren voor die tijd hele sterke locomotieven . Zo'n dertig jaar later kwamen zij ook op de locaal lijnen in het noorden terecht hoewel ze hier bijzonder waren . Harlingen en Stiens hadden  ook zo'n locomotief in hun depot staan.

 

 

                                                                               De Ns 1301-1479 ex SS 300-400  serie .



De grote groenen serie 1301-1497

De eerste machines werden in 1880 gebouwd.  Deze locomotief had binnen liggende cilinders . Ze hadden grote drijfwielen van meer dan twee meter groot! Ze hadden de bijnamen de grote groenen. Ze werden ingezet op het traject tussen Harlingen en Nieuweschans . De meeste machines stonden in het depot van Nieuweschans maar Groningen en Harlingen hadden ook zulke machines . Ze kwamen ook op de Marne lijn. Rond de tweede wereldoorlog verdwenen ze van het spoor.

Een 1300 aan het kolen laden op het emplacement van Groningen. 

De bovenstaande tekening is het voorste gedeelte  van een 1600 locomotief. Dit was de eerste serie in ons land met een draaistel. Hierdoor konden de locomotieven langer gebouwd worden en toch soepel over wissels en bogen rijden.


                                         Serie NS 1701-1835   ( SS 801-935)

 Deze locomotieven kwamen in hun nadagen  op veel locaal spoorlijnen voor. Ze kwamen in 1889 in dienst en wogen 81 ton. De drijfwielen waren iets meer dan twee meter groot.  Bij het opstoken waren deze locomotieven gauw op hun kookpunt en ze kregen dan ook hun bijnaam (overkoker) . In het depot Groningen stonden voor de oorlog een stuk of vijf van deze machines . Na de oorlog waren er nog een paar van de machines in Leeuwarden gehuisvest . Van deze grote serie locomotieven ,waarvan het grootste gedeelte in Engeland  gebouwd is, is helaas  niets over gebleven.

Machinist van Ros op de 1770 te Leeuwarden in 1941.Foto H van Buuren

Het uitscheppen van de rookkast van de 1732  te Leewarden . Foto H van Buuren


 

 

                                        De serie Ns 1901-1940  ex HSM 421-460. In Leeuwarden stonden 3 van zulke machines in het depot . Ze reden van Leeuwarden naar Groningen . De locomotieven wogen 91 ton  kwamen in 1907 in dienst . Net na de tweede wereldoorlog verdwenen ze van het spoor.

 

De serie ns 2100  Ex HSM 501-535 .  

 Deze serie werd gebruikt voor sneltreinen . De wielen waren dan ook groot om een hoge snelheid te krijgen . In het depot van Leeuwarden stonden verscheidende van deze machines. Op een foto van voor de oorlog is de 2111 te zien die tussen Haren en Groningen rijd. Hij reed ook op de lijn Groningen -Nieuweschans (2132) (2126) en Leeuwarden -Groningen. De 2134 maakte ritten tussen Leeuwarden en Stavoren .Er staat nog een exemplaar in het spoorwegmuseum van Utrecht.  Ze hadden de bijnaam Blikken Tinus om hun rammelend geluid maar ze waren geliefd bij hun personeel.

Een sneltrein locomotief van de serie 2100.

 

Locomotief 2130 te Leeuwaren in 1941. De serie 2100 werden in het begin ook gemaakt met een koperen stoomdom. Op de foto is de dom aan de kant van het machinistenhuis een zand dom. Men ziet naast de ketel over de wielkast de zandleiding naar beneden lopen. Hier kwam het zand op de rails terecht dit om het doorslaan van de wielen te voorkomen. Foto H van Buuren.

  

   

Locomotief van de sreie 2900 colectie oud Onnen.

De serie 2901-2946 ex SS  uit 1868. Dit was een Engelse locomotief bedoeld voor de goederendienst . Ze deden door het hele land dienst .Ze stonden ook in  het depot van Groningen en ook stonden ze in grote aantallen in Stadskanaal.  De SS 118 NS 2928  is gefotografeerd voor het station van Zuidbroek . De  2928 hoorde dan ook thuis in het depot van Stadskanaal.  In de jaren dertig werden ze vervangen door sterkere locomotieven .  De loc 2921 is in 1936 nog te zien in Groningen Ze waren toen al 70 jaar in dienst !

 

 

 

 

 NS 3201- 3247  (HSM 601-647) 

 De  3200 woog 73 ton. Deze locomotieven werden gebouwd in Engeland en hadden 3 gekoppelde assen met binnen liggende cilinders. Vlak voor de oorlog stonden verschillende van deze machines in Groningen .Ook stonden ze in Leeuwarden . Ze reden door een groot deel van het noorden .De 3207 maakte regelmatig een slag van Leeuwarden naar Harlingen . De 3221  reed o.a. op het traject Leeuwarden -Stavoren .Toen de Duitsers in 1940 ons land binnen vielen werden de locomotieven van deze serie op het emplacement van Groningen in de draaischijf putten gereden . Ook werd er een 3200 in het Hoornse diep gereden . In de jaren vijftig verdwenen ze uit het noorden.

Een 3200 staat klaar voor vertrek .  Foto verzameling Dick Bolt.

 

 

NS  3301-3315  (HSM 671-685.)

De ns 3300 in Ter Apel kanaal. Foto Wikipedia.

De  3300 had binnen liggende cilinders . Ze kwamen in 1912 op de markt .Ze hadden 3 gekoppelde wielen . Op oude foto's is hij vaak in de oostelijke delen van het land te zien. Ze stonden o.a. opgesteld in Zwolle en Groningen en ik denk ook in Stadskanaal. Op oude foto s is te zien dat deze machines regelmatig van Assen naar Stadskanaal gingen  . Deze locomotieven kwamen ook in Ter Apel . Ze werden hier gebruikt voor het goederen vervoer.  Ok reden ze op het traject van Groningen naar Roodeschool.

 

 

 

                                                      De serie 3700  ex SS 685-799  is toch wel een van de bekendste stoomlocomotieven van ons land. De eerste machines werden in 1910 gebouwd Ze werden eerst gebruikt op de grote lijnen maar verschenen op den duur door het hele land. Door hun grootte kregen ze de bijnaam Jumbo . Het depot Groningen had veel van deze locomotieven staan . Ook leeuwarden had na de oorlog zo'n machine op stal  staan. Er is er een bewaard gebleven de 3737. Ze reden over de lijn Leewarden -Stavoren  oa de 3798 .Harlingen Nieuweschans . Groningen-Zwolle en volgens een logboek werd de 3707? zelfs een keer op het Woldjerspoor ingezet! De 3790 ( Groningen ) en de 3925 zijn ooit eens gefilmd en zijn op you tube weer te vinden .

Foto van de 3737 . Uitgegeven door het spoorwegmuseum Utrecht. verz W Mensinga

.

 

DE serie 3901-3932 .   

Gewicht   84-63 ton.

Depot   Zwolle Groningen 3911?

Wielindeling  2-C

Diensten . De 3900 was een echte sneltrein locomotief.     Hij pendelde van Groningen naar Zwolle  . De 3911 was de laatste 3900 die Groningen aandeed .

Bijzonderheden  Deze machines werden in eind jaren twintig vorige eeuw in gebruik genomen . Ze konden zwaardere en lange treinen trekken . Ze haalden met een lange trein makkelijk honderd kilometer per uur . Ze hadden  vier cilinders .  Van af 1930 verschijnen er windleiplaten op de locomotieven om de rook van de machine weg te blazen .  In de jaren vijftig verdwijnen ze van het spoor

 

 

Dit was een Engelse Stanier locomotief die na de tweede wereldoorlog ons land mee hielp op te bouwen.  Op de tekening is een machine te zien met verlengde schoorsteen  . Dit werd gedaan om minder last te hebben van de rook . De machines waren van de Britse War Deparment. Er is door de NS een grote serie van deze locomotieven gehuurd . Ze zijn overigens afgeleid van de 8f Stanier. De machines wogen 128 ton.  In Groningen bestond na de oorlog  het locomotieven park  voor een groot deel uit zulke machines.

 Een Stanier locomotief  in Engeland.    Foto Wikipedia.

 

                                                                         De NS 5001-5006 ex SS 261-266 .Dit was een kleine serie tenderlocomotieven die bedoeld waren voor locaal lijnen .Ze zijn gebouwd in 1877. De standplaats van de SS 261 was waarschijnlijk Groningen. De SS 261-  staat  ook op een ansichtkaart afgebeeld voor het station van Winschoten .

 

Op de afbeelding een 5500 van 1932 met verhoogde tenderbak .            

De NS 5500 ex HSM 701-755. De 5500 was een beetje een alleskunner.  Je zag ze voor goederentreinen maar ook voor personentreinen . Ze kwamen in 1898 op het spoor.    Ze stonden in grote aantallen in Groningen en Leeuwarden.  OOk stonden ze in Sneek en Harlingen .Ze reden eigenlijk op alle noordelijke lijnen . Ze waren oa te zien op het Woldjerspoor de Marnelijn  en op de lijn Groningen- Roodeschool (5520) En ook waren ze in stadskanaal te zien  .   Om meer radius te krijgen werden de tenderbakken opgehoogd om zo meer kolen te kunnen mee nemen . De serie  5500 kwam ook voor op het de lijn Leeuwarden -Harlingen  . De 5538 is ooit nog eens op de spoorbrug van de Snekertrekvaart gefotografeerd  . Na de oorlog stonden deze machines nog  in behoorlijke aantallen  in Groningen en Leeuwarden. Helaas is er niets van bewaard gebleven.


 

Fabrieks foto van de 5500.   Foto Sharp Steward  en co.

Machinist de Koning voor zijn stalen ros. De 5550 staat voor het depot van Leeuwaren in 1941. Foto H van Buuren.

                                                            De serie NS 5601-5608 was afkomstig uit Zwitserland . Deze tender locomotieven met een dienstgewicht van 52 ton werden na de oorlog hoofdzakelijk ingezet op de noordelijke locaal lijnen . De 5601-5602-5603-5604-5605 hadden als standplaats Leeuwarden maar later waarschijnlijk  Groningen omdat de 5603 daar regelmatig te vinden was . Ook de 5605 was hier vaak te vinden als hij van Veendam via Zuidbroek naar Groningen ging.    De 5606 maakte regelmatig een slag van Groningen naar Delfzijl. Ze reden ook van Leeuwarden naar Stavoren.Op het dak zat een stortkoker voor de kolen       . 

                                                            De serie 5806-5812 ex HSM  806-812. Deze machines wogen 77 ton . Ze waren op wat kleinigheden na gelijk aan de serie 5801-5805.Ze kwamen in 1915 in dienst .De eerste serie een jaar eerder.   Een machine stond in de oorlog in het depot van Leeuwarden . Hij pendelde hier een jaar lang op en neer tussen Leeuwarden en Stavoren  . De hele serie ging begin jaren vijftig naar de sloper.

                                              De NS 6001-6026 ex SS 1201-1219.  1223-1225.   1238-1240.  Deze grote tenderlocomotief kwam in 1913 in dienst . De locomotief had twee grote binnen liggende cilinders . Deze locomotieven konden honderd km per uur rijden . Na de tweede wereldoorlog zijn ze ook in Groningen te vinden .Oa de 6005, 6003 , 6012 ,6021 6014 .De 6003 maakte regelmatig een slag naar Winschoten .Ze gingen ook  van Groningen naar Delfzijl en van Groningen naar  Leeuwarden . De Heer Bolt uit Uithuizermeeden  kon zich nog herinneren dat de 6000 serie van Roodeschool met zware bietentreinen richting de stad ging . Rond 1954 verdwijnen ze uit het noorden.

 

 

 

 

serie ns 6901-6911   SS 517-527

Dit is een kleine locomotief die voor locaal vervoer werd gebruikt . Op oude ansichtkaarten is hij te zien op de lijn van Groningen -Delfzijl. Het model heeft veel weg van een tramlocomotief . Veel problemen zou dat wel niet gegeven hebben omdat men niet boven de dertig km mocht rijden op de locaal lijnen. Veel later is deze snelheid verhoogd . De lijn was bijna 40 km lang dus de trein was een behoorlijke tijd onderweg. De standplaatsen van deze locomotief waren Groningen en Delfzijl.

Foto van een schaalmodel van de serie 6900.

 

                                                                                      De NS serie 7101-7110. ex NFLS 1-10. De locomotieven werden in 1901 in dienst genomen door de NFLS /HSM . De locomotieven konden 80 km per uur halen en waren breed inzetbaar . In het depot van Stiens stonden 4 van deze machines .   In Leeuwarden stonden   4 van deze machines . De 7109 is gefotografeerd voor de locloods van Leeuwarden  De 7110 is ooit eens gefotografeerd op de spoorbrug van Muntendam.

 Locomotief 7110 gefotografeerd in Muntendam .  Foto Utrechts Archief.

 

                                                               Deze serie tenderlocomotieven wogen 49 ton en ze waren gebouwd voor het Staats Spoor.  Ze waren  net als de serie 7101-7110 in Duitsland gebouwd. Ze waren echter een stuk zwaarder . Ook het machinistenhuis doet wat moderner aan . De locomotieven werden ingezet op de NFLS en later waren ze te vinden op de Marnelijn (Zoutkamp-Winsum) .Voor de oorlog had het depot van Groningen verscheidende van  zulke machines staan  Ook in het depot van Leeuwarden waren  zulke machines te vinden . De 7124 is  in de oorlog bij Leeuwarden in de Potmarge gereden om het treinverkeer stil te leggen.  Ze reden ook Op het stuk van Assen naar Stadskanaal en van Stadskanaal naar Zuidbroek.

..                                                                       De serie 7301-7302 was een tenderlocomotief die eerst in het midden van het land actief was . De locomotieven waren in het begin van  de Nederlandse Centraal Spoorweg Maatschappij . N.C.S . Aan hun eind periode kwam de 7302 naar Groningen . De locomotief ging regelmatig met een goederentrein van Groningen naar Delfzijl  . . De locomotief is ook eens voor het station van Delfzijl gefotografeerd . De locomotief is daar ook blijven hangen want hij werd ook gebruikt bij het havenspoor . In 1939 is de locomotief afgevoerd .

 

                                                                                                                                                                               De serie 7401-7404   ex HSM   1101-1104 is een kleine serie locomotieven die  gebouwd zijn in 1920 . Ze kwamen hoofdzakelijk in het westen voor . Maar op een oude film uit de jaren dertig is zo'n locomotief de 7403 aan het werk te zien op het emplacement van Groningen . Er zijn  niet zo veel foto's van deze locomotief te vinden . Het gewicht was 37 ton.

 

                                                        DE Ns 7701-7744 ex HSM 1005-1048     Deze locomotief staat bekend als de Bello . Dit kwam  door de stoombel die op de ketel zat . De eerste machines kwamen in 1905 op het spoor. Hoewel deze locomotieven hoofdzakelijk in het westen dienst deden hadden wij in het noorden ook een paar van deze locomotieven . De machines stonden in Leeuwarden . De 7109 is nog eens voor het locdepot van Leeuwarden gefotografeerd  .De  7717   werd oa gebruikt werd voor de NFLS spoor  De 7742 is bewaard gebleven . De 7719 en de 7734 stonden in Leeuwarden opgesteld . De laatste is daar ook gesloopt .

 

                                                                          De Ns 8101-8130  ex SS 651-660.  Dit waren kleine tenderlocomotieven.  Die kwamen in 1901 voor het eerst op het spoor. De SS 6657 is bewaard gebleven en doet nou dienst bij de buurtspoorweg in Boekelo. De NS 8105 en de 8125 deden dienst in Groningen . Deze tender locomotieven hebben in Nederland nog tot 1955 dienst gedaan.

 

De NS 8401-8409  ex SS 91-98.  Dit waren Engelse machines die in 1871 in dienst genomen waren. Ze ogen nogal vreemd door de  lage ketel en de vreemde wielopstelling . De eerste locomotieven waren dan ook uigevoerd als een gewone locomotief met losse tender . Later zijn er waterbakken  op gemonteerd .Ze deden dienst in Groningen en Leeuwarden .

 

 

                                                                          De NS 8500 ex SS221-229  Ze werden na de aflevering  gebruikt voor personen treinen . De locomotieven werden in 1915 in dienst genomen . Ze werden later op veel plaatsen gebruikt voor het rangeerwerk  De eerste machines hadden nog geen kolenbak aan de achterkant van de cabine  .Na de tweede wereldoorlog waren er nog een aantal machines in dienst.  . Op het emplacement van Groningen waren ze voor de oorlog te vinden.

 

                                                                            NS 8701-87740 ex HSM en SS . Dit was een sterke rangeerlocomotief . De locomotief had vrij kleine wielen wat de (aanzet vergrootte).Ze deden na de oorlog oa dienst in Leeuwarden en Groningen .

 Voor de werking van de locomotief zie de volgende link.

 http://www.webklik.nl/webbuilder-page/edit/1346161