De Marnelijn liep door het Marnegebied in Groningen van Winsum naar Zoutkamp.

 

Op de foto de draaischijf van Winsum. Uit de krant Het Noorden in woord en beeld.

De draaischijf in Winsum  .De draaischijf is na de sluiting  afgebroken en heeft tijdelijk in Sauwerd gelegen. In 1948 is hij vandaar naar de stad Groningen vervoerd  waar hij is opgeknapt . De draaschijf was 14.50 meter lang 1 meter dertig hoog en woog ongeveer 20 ton . Hij is later in Emmen gebruikt waar hij tot 1960 gelegen heeft .

Op het Kaartje is Winsum te zien waar ook een draaischijf lag. Na de boog bij Ranum gaat het richting Eenrum. Voor Eenrum gaan we over een spoorbrug heen. Het station is al jaren weg. Het was een groot station met magazijn, kelder,wachtruimte enz. Tegen over het station waren ook nog omloop sporen.

Het Marnegebied ligt in het noordwesten van de provincie Groningen. Dit zeer uitgestrekte gebied moet het hoofdzakelijk van de landbouw hebben; vooral bieten en aardappelen groeiden goed op deze vruchtbare kleigrond. De boeren zagen dan ook wel wat in het snelle vervoer van hun producten naar de stad Groningen. Het enige vervoer was op dat moment paard en wagen en de scheepvaart. Later, in 1897, werd de paardentram Winsum - Ulrum geopend.

Er werden van af 1873 al plannen gemaakt voor een echte spoorlijn maar die werden iedere keer weer uitgesteld. In 1893 opende de GLS : Groninger Locaal Spoorweg een andere lijn, de lijn Sauwerd-Roodeschool. In het Marnegebied werd een commissie opgericht  met als opdracht het maken van een plan voor de Marnelijn,maar deze commissie kwam niet tot een besluit. Mede door de eerste wereldoorlog werden alle plannen weer uitgesteld. Toen uiteindelijke  de Groninger locaal spoorweg  zich er in mengde kwamen er concrete plannen op tafel. De lijn zou van Winsum naar Zoutkamp gaan lopen. De kosten bedroegen 3 miljoen gulden. In het uiteindelijke plan  wilde men de lijn van Winsum via Eenrum ,Wehe den hoorn, Leens , Breweelsterweg  en Ulrum  naar het eindpunt Zoutkamp laten lopen. 

In Winsum werd het emplacement uitgebreid d.m.v. de aanleg van een extra spoor . Ook lag er een draaischijf in Winsum . Als we in Winsum over de spoorbrug gaan kwam er na 1200 meter een wissel . Hier begon de Marnelijn het spoor maakte hier een boog naar het noordwesten . Er lag hier ook een kleine brug en hier was ook een kleine losplaats .De lijn ging om de kleine plaats Ranum heen.

 

Een betonnen brughoofd bij de voormalige losplaats . Deze was waarschiijnlijk van de toegangs weg .

De plaats van de losplaats is overwoekerd door struikgewas .

 In Ranum  vond op 16 oktober 1940 vond bij Ranum een ernstig  ongeluk plaats, waarbij 13
mensen omkwamen
 Een bus met arbeiders  kwam in dichte mist in botsing met de trein uit Winsum . Een interview met een bewoner uit het verzorgingstehuis te Eenrum.

 Wat weet u nog van de Marnelijn

Ik weet nog dat we met de trein naar de stad gingen toen we nog kinderen waren  .

We gingen hier die kant op over het kanaal.

We gingen vroeger met onze ouders naar de stad met de trein uit Zoutkamp we moesten ook overstappen.

Was dat in Winsum?

Ja dat geloof ik wel.

Weet u ook wat van een ongeluk die hier gebeurd is? 

Ja zeker  .Ik was daar  aan het werk in het land toen de bus onder de trein kwam. Het was vreselijk ik weet nog dat er ook mensen uit de bus geslingerd waren. Die mensen moesten werken in het wad en gingen daar met de bus heen.

Kunt u zich de trein nog herinneren?

Ja een grote locomotief en een paar wagons. De allerlaatste wagen was een bagagewagen. Het was een feest als we naar de stad gingen

Wonen hier nog spoormensen

Nee ik kan me nog wel herinneren de stations chef was Vinkers  en geloof ik een Borgman.

Hij moest ook het sein overhalen .

Tot zo ver deze meneer.

Ranum   1940.                              Foto A.G Prins.

De heer Prins mailde mij deze foto toe . De foto is net na de ramp genomen .De locomotief is er een uit de serie 1900 . Het is waarschijnlijk nummer 1916. Voor zulke ongelukken had men in Groningen een ongevallen ploeg klaar staan om alles op te ruimen . Voor de locomotief was natuurlijk groot materieel nodig om die weer op de rails te krijgen . 

Op de illustratie is te zien hoe de bus geraakt werd . De bus werd helemaal vernield. Op de volgende link is te zien hoe een bus en een trein elkaar raken . http://www.youtube.com/watch?v=FOd8_wJDO9s

Monument op de Zuider begraafplaats  te Groningen.        Foto W van der Veen


 

Een brughoofd te Eenrum als stille getuige van een spoors verleden.

De brughoofen zijn uitgevoerd met een holle kelder . De bouw werken staan op een betonnen fundatie . Op het metsel werk zijn diverse sluitstenen gebruikt. De overpanning was 12.56 meter  en bestond uit samengesteld plaatwerk.  De zijkanten waren waren hoog opgetrokken om zo een driehoeks verband te kunnen construeren.

Een dwars doorsnede van de spoorbrug van Eenrum .

 

 Mevrouw Ubels wist het volgende te vertellen .

Ik woonde met mijn familie in het station  Eenrum van 1950 tot 1959.

Helaas werden er in die tijd nauwelijks foto's genomen -mijn ouders hadden geen camera- en op de foto's die er zijn staat helaas alleen een stukje op de achtergrond.

Wel heb ik nog een idee van hoe het er tijdens de bewoning uitzag. Ik herinner me nog dat er naast ons, ook op de begane grond, een openbare kleuterschool was gevestigd.

Ik heb er een hele fijne jeugd gehad en vind het nog steeds leuk om mijn prille jeugd in een station te hebben gewoond. Veel speelruimte en veel wc's. Tot zo ver mevrouw Ubels.

 

 

 Het station van  Eenrum. De station zijn ontworpen door Cornelis de Graaf .   Foto Beeldbank Groningen

 Wie heeft herinneringen aan dit    station?  Wim_mensinga@hotmail.com  

Tussen   Eenrum en Wehe Den Hoorn  liggen nog een paar brughoofden. Er lag hier een spoorbrug met een overspanning van 18 meter. Als we verder gaan buigt de spoorlijn gaan we verder naar het westen. Hier lag vroeger ook nog een over weg.We komen uit in Wehe den Hoorn. Ook hier is het station al lang weg. Er ligt nu een autoweg over de spoorbaan heen. Het stuk spoor was hier ook vrij recht .

Een bouwtekening van het station van Wehe den Hoorn. Verz W Mensinga

Een rongenwagen in de jaren dertig  op het emplacement van Wehe den Hoorn . De wagen is geladen met koetsjes. Foto uit het blad Noord Nederland. Ik kon het nummer op de rongenwagen achterhalen en kwam tot ontdekking dat de rongenwagen nog steeds bestond.

foto W Mensinga.

De zelfde rongenwagen 80 jaar later . Nu is hij in het bezit van de museumspoorweg Haaksbergen. 

 Een schilderij van het station  Wehe den Hoorn .  gemaakt door mevrouw H.Brugman


De spoorbrug van de  Hoornsche Maar. 


Vanaf Wehe den Hoorn maakte het spoor een boog naar Leens toe.

Het station van Leens is er nog steeds. Er is nu een politiebureau in het gebouw gehuisvest.De stationsgebouwen zijn vrij groot en alle voorzien van een bijgebouwtje . foto W Mensinga Wie heeft herinneringen aan dit station wim_mensinga@hotmail.com 

 

Als we verder gaan, krijgen we na een paar kilometer de halte van de Breweelsterweg, maar hier is niks van terug te vinden

 

 

De halte van de Breweelsterweg.Tek W Mensinga.  Wie weet meer van de halte?    wim_mensinga@hotmail.com 

Naast het halte gebouw stond de dienstwoning . Hier woonde de fam Kazemier. De  dienstwoning is rond 1970   gesloopt  .  De vader van de heer Kazemier was baanwerker op de lijn  .De halte lag vlak bij Ulrum en van hier was het station van Ulrum dan ook al te zien.   Via een omloopspoor en een losspoor komen we bij het station van Ulrum. Dit hoge station is al van verre te herkennen.

De dienstwoning aan de Breweelsterweg. De woning deed veel aan de stations van het Woldjerspoor denken. De woning is rond 1920 gebouwd. De stations van het Woldjerspoor rond 1927.Natuurlijk werden de architecten in die tijd beinvloed door stijl van de Amsterdamse school.

 


 

Het Sporenplan van Ulrum  .

 

Boven de vertrek en aankomst tijden.

                                                     

  Het station van Ulrum . Het station is zeer goed onderhouden.Er zit tegenwoordig een galerie in het gebouw. Ook kunt u er terecht voor een kopje koffie. foto W Mensinga  Wie heeft herinneringen aan dit    station?  Wim_mensinga@hotmail.com  

 Even verder maakte de spoorlijn een boog naar het Zuid-westen toe. We komen dan uit bij het station van Zoutkamp. Er lag hier een groot emplacement met een draaischijf ,losplaats en een kolenbunker. Ook kon men hier lading van de schepen op de trein overbrengen. 

Het station van Ulrum met aan de rechterkant het loket voor goederen .

Een oud-bewoner van station Zoutkamp, de heer Landman vertelt: "Ik had hier in de jaren '70 een scheepswerfje. Het bijgebouwtje met de toiletten was omgebouwd tot laswerkplaats, in het station stonden ook nog machines. In 1977 is het dak afgebrand door kortsluiting. We hebben toen de bovenverdieping ervan afgesloopt. Op de foto uit 1977 is de schade goed te zien. Het dak was gemaakt van degelijk grenenhout". 

Het is jammer dat de spoorlijn door het Marnegebied is verdwenen is. het was mooie verbinding naar het Lauwersmeer gebied.

 

 Een van de bijgebouwen van het station Zoutkamp .

Op de foto is het bijgebouw te zien hier waren oa de toiletten en een wasruimte. De ruimte is in de zelfde stijl gebouwd als de stations.

 



Een bouwtekening van het nevengebouw naast het station gelegen.



  Het station van Zoutkamp.                     http://www.noordgroningeninoudeansichten.nl/

 Het station van Zoutkamp niet zo lang na de aanleg van spoorlijn . Heel in de verte aan de rechterkant is nog de locomotiefloods te zien . De locomotiefloods deed maar enige jaren dienst. De trein op de foto bestaat zowel als goederen en personen rijtuigen .

Het station van Zoutkamp .         foto Wim Mensinga.

Het gebouw heeft nu een totaal ander aanzicht gekregen. Rond 1973 is door brand het dak verwoest. Dit station is het enige station van de Marnelijn die op heipalen gebouwd is .  

 Het station van Zoutkamp.     foto Wim Mollema.

Op de bovenstaande foto is een pagina uit het bestek te zien. Deze pagina gaat over het aanleggen van een kolendepot in Zoutkamp.

 

 

 

 

Een locomotief van de serie 5500 . Dit was de locomotief die de laatste trein trok over de Marnelijn .Deze serie was rijk vertegenwoordigd op de locaal lijnen in Groningen.  Deze tender locomotief was na de oorlog  ook nog in grote aantal op de Groninger spoorwegen te zien . De serie NS 7111-7125   reed ook op deze lijn. Dit waren stoomlocomotieven die oa dienst gedaan hadden bij de NFLS. ( Noord Friese locaal spoorweg )    Ook de serie 700 ,900 , 1300,1900, 3200 reden ook op deze lijn .   


                                                    

 

Tek W Mensinga .

Op de tekening hier boven de locomotiefloods van Zoutkamp met twee gangen en een water reservoir. Het gebouw had een oppervlakte van 537 vierkante meter  .  Het linker gedeelte was het watergebouw . Hier in zat water dat voor de stoomlocomotieven gebruikt werd  . Verder was er nog een kolenbunker en een draaischijf op het emplacement aanwezig . De locloods heeft maar 4 jaar  als locomotiefloods dienst gedaan  .In 1928  werd de loods al te huur aangeboden door de spoorwegen.  De loods wordt in 1940 verkocht als timmerhout . Wie weet waar dit hout heen gegaan is?  wim_mensinga@hotmail.com

De aanleg van de Marnelijn bij Zoutkamp . Op de foto een normaalspoor locomotief . Waarschijnijk van (Maffei). Foto beeldbank Groningen

 Spoorwegpersoneel

 

Zoutkamp               Chef Huisman  chef Peters  assistend Dunnewind  H.vd.Veen  M.Berghuis.

Ulrum                     Chef Pronk     Grijs?       Chef   D.H Oosterhof

Leens                    Chef   Pronk    E.R chef Jansen

Wehe den Hoorn      Chef ?    Telegrafist  T.H Koning

 Eenrum                 chef Finkers?   G.L.  Struik

Winsum                   H vd Veen L Lantink telegrafist . JH Bolhuis.

    Sporenplan van de marnelijn .                                                         tek W Mensinga

 

 

Wie weet meer over deze foto. Hij is vermoedelijk rond Winsum of de Marnelijn gemaakt.

Wie weet wat van de kleding van deze mannen . En wie weet  wanneer dit was ?

                      

 

      Wie kent er meer bewoners of weet meer over de spoorlijn?  Wim_mensinga@hotmail.com